هويت از منظر قرآن و فلاسفه

مقدمه

معمولا مفهوم هويت بيشتر در معناي هويت فرهنگي به کار مي رود. به عبارت ديگر به نظر مي رسد هويت هر فردي صرفا در ارتباط با حضور آن در نوعي اجتماع قابليت تعريف دارد. از اين رو در مباحث اجتماعي تصور مي شود که «هويت» عبارت است از برآيند کنشهاي متقابل ميان فرد و محيط اجتماعي و شامل مجموعه تعلقاتي است که هر فرد نسبت به نظام اجتماعي دارد. تعلقاتي نظير وابستگي به يک گروه سني، وابستگي به يک گروه جنسي، وابستگي به يک طبقه اقتصادي، وابستگي به يک نظام سياسي و غيره (دني کوش، 1998). در حقيقت مفهوم هويت در علوم اجتماعي کاربردي ابزاري دارد. اين مفهوم ابزاري جامعه شناختي و در عين حال روانشناختي محسوب مي شود که نوعي مقوله بندي جهت تمايز خودي- ناخودي را ممکن مي سازد. از اين رو اساس بکارگيري مفهوم هويت بر تشابهات و تفاوتها استوار است.

برخي از برداشت هاي رايج درباره هويت

الف) هويت همچون ميراث: اين برداشت، مربوط به ديدگاه هايي است که تلقي آنها از هويت، نوعي طبيعت ثانويه با فهرستي از معيارهاي خاص مي باشد.

ادامه نوشته

معرفی نظریه های ارتباطات

متن ذیل شرح مختصری از نظریه های ارائه شده در کتاب معرفی نظریه های ارتباطات ریچارد وست و لین .اچ. ترنر است؛ واضح است که با این تعاریف مختصر غنای کامل نظریه حاصل نمی شود. همان طور که در کتاب نظریه ها به چند گروه دسته بندی شده اند ، در این خلاصه نیز همان روش رعایت شده است.

● خویشتن و پیام ها (The self and messages )

نظریه تعامل نمادین (Symbolic Interaction Theory )

Georg Herbert Mead

در این نظریه به سه مضمون محوری توجه می شود:
۱) اهمیت معنا در رفتار انسان ها
۲) اهمیت تصوری که شخص از هویت و ارزش و استعداد خود دارد. (Self –concept )
۳) رابطه بین فرد و جامعه
مردم راغب هستند بر اساس معناهایی که به آدم ها، اشیاء و اتفاقات تخصیص می دهند، رفتار کنند. علاوه بر این، معنا در زبانی خلق می شود که مردم هم با سایرین و هم در تفکرات شخصی به کار می برند. زیرا معانی همراه ذاتی هیچ چیز نیستند. زبان به مردم اجازه می دهد تا درکی از خویشتن به دست آورده و در اجتماع با سایرین تعامل کنند.

ادامه نوشته

روش شناسى و اندیشه سیاسى

نویسنده : حمید پارسانیا

1. موضوع روش‏شناسى:

روش‏شناسى شناخت شیوه‏هاى اندیشه و راه‏هاى تولید علم و دانش در عرصه معرفت بشرى است و موضوع این دانش، روش علم و معرفت است، و روش در ارتباط مستقیم با عواملى نظیر موضوع معرفت، هدف معرفت و هستى‏شناسى و معرفت‏شناسى‏اى است كه معرفت بر اساس آن شكل مى‏گیرد. معرفت خصوصا اگر كاربردى باشد، در روش خود از نظریه‏اى كه مبتنى بر آن است نیز تأثیرپذیر مى‏باشد.

2. روش و روش‏شناسى:

روش‏شناسى غیر از روش است. روش مسیرى است كه دانشمند در سلوك علمى خود طى مى‏كند، و روش‏شناسى دانش دیگرى است كه به شناخت آن مسیر مى‏پردازد. روش همواره در متن حركت فكرى و تلاش‏هاى علمى یك دانشمند قرار دارد. و روش‏شناسى دانشى است كه از نظر به آن شكل مى‏گیرد، و به همین دلیل روش‏شناسى همواره یك دانش و علم درجه دوم است.

3. علم درجه دوّم:

علم درجه دوم در قبال علم درجه اول است، علم درجه اول علمى است كه به یك واقعیت عینى طبیعى و یا انسانى مى‏پردازد، و علم درجه دوم علمى است كه موضوع آن نفس واقعیت خارجى نیست. موضوع علم درجه دوم علم و آگاهى بشرى است، اعم از این كه آن آگاهى، خود یك دانش و علم درجه اول و یا درجه دوم باشد.
اصطلاح علم درجه دوم نظیر اصطلاح معقولات ثانیه است. معقولات ثانیه در قبال معقولات اولیه است. معقولات اولیه حقایق عینى هستند، و معقولات ثانیه مفاهیم ذهنى و انتزاعى مى‏باشند كه خارج ظرف عروض آنها نیست، اعم از این كه این معقولات از معقولات اولیه و یا از معقولات ثانیه دیگرى انتزاع شده باشند.

ادامه نوشته

تاملي در مفهوم هويت

هويت از جمله مفاهيمي است كه از ديرباز ذهن بشر را به خود مشغول داشته و از جنبه‌هاي گوناگون قابل بررسي است. در اين مقاله سعي شده كه از منظرهاي گوناگون و متفاوت اين مفهوم مورد مطالعه قرار گيرد.
به عبارت كلي، هويت هر چيز آن را مشابه و متفاوت از ديگر اشيا و چيزها معرفي مي‌كند.
در منطق رابطه همانستي به صورت رابطه‌اي كه ميان يك شيء و خودش برقرار است، تعريف مي‌گردد. به عنوان مثال x برابر y مي‌باشد، اگرx همانy باشد. هويت (identity) يا همان اصل همانستي داراي ويژگي‌هاي تقارن، جابه‌جايي‌پذيري، تراگذاري و بازتابندگي است.
ويژگي بازتابندگي بيان مي‌دارد كه x=x است.
در ويژگي تقارن، اگر x=y باشد ، لذا y=x است.
در حالت تراگذري اگر x=y وy=z باشد ، پس x=z است.
مطابق اصل جايگزيني اگر x=y باشد ، آنگاه ويژگي‌هاي گوناگون آنها را مي‌توان با يكديگر جايگزين كرد.
بر اساس اصل همانستي، هرگاه چيزي مثلاx در موقعيت‌هاي متفاوت، همان x بماند به گونه‌اي كه هميشه به صورت همان x قابل شناسايي باشد، آن چيز داراي هويت x است.

ادامه نوشته

درآمدی برمنابع حکمت اشراق

چکيده:

اين مقاله حول محور منابع حکمت اشراق و يک بازنگري در اين خصوص تدوين شده است و پژوهشگر کوشيده است ضمن توجه به منابعي مانند حکمت ايران باستان، يونان و عرفان که حکمت اشراق از آن الهام و سرچشمه گرفته، به قرآن که يکي از منابع مهم تأثيرگذار بر انديشه ي سهروردي بوده است بپردازد. عقل اول، آفرينش نفس، تجرد نفس، جاودانگي نفس و قاعده ي امکان اشرف از مباحث اين مقاله است که در انديشه ي سهروردي ريشه قرآني دارند. همچنين به اين نکته توجه داده شده است که شيخ اشراق گرچه به عنوان يک حکيم شناخته شده است، رويکرد ويژه او به قرآن و مفاهيم وحياني، وي را از ديگر حکيمان متمايز مي سازد؛ به گونه اي که مي توان او را در عداد مفسران به شمار آورد. برخي سهروردي را به عنوان عارف مي شناسند، اما بايد دانست که شيخ اشراق عارفي پايبند به شريعت بوده و بر لزوم پاي بندي به شريعت حضرت محمد(ص) تأکيد مي ورزد.
واژگان کليدي: منابع حکمت اشراق، سهروردي، شيخ اشراق، حکمت ايران باستان، حکمت يونان باستان، عرفان، قرآن، فهلويين، خسروانيين، عقل اول، آفرينش نفس، تجرد نفس، جاودانگي نفس، امکان اشرف.

ادامه نوشته

جستاری پیرامون روشنفکری

چکیده

جریان روشنفکری در ایران با فراز و نشیب های فراوانی همراه بوده و هست. تقسیم های گوناگون و برش های متفاوتی که در این خصوص صورت پذیرفته نشانی از این امر است. روشنفکری آنگاه که با قید دینی ذکر می شود تعریف و کارکرد متمایزی می یابد. در این مقاله کوشش شده پس از تبیین و بررسی تعریف و نقش روشنفکر ویژگی روشنفکر دینی مورد دقت قرار گیرد.
علت رویکرد به روشنفکری و تاثیر روشنفکری بر روشنگری و جایگاه این پدیده در حوزه های علمیه پرسش دیگری است که در این پژوهش دنبال می شود.

مقدمه

روشنفکری ( در انگلیسی Intellectualism در فرانسه Intellectuelité و در زبان لاتین Intelligere ) به معنی تفکیک دو چیز از همدیگر است. به همین دلیل به عنوان روح انتقادگرا و ممیز شناخته می‌شود.
«انتلكتوئل» واژه اي است فرانسوي كه دراصطلاح به معناي روشنفكر مي باشد در فرهنگ فشرده سخن اين گونه معنا شده : «آنكه در انديشيدن وداوري وسنجش امور بر تعقل وانديشه هاي نو ومترقي و آزادي خواهانه تكيه مي كند نه بر باورهاي متعصبانه، ارتجاعي ومحافظه كارانه».

ادامه نوشته

آزادي انديشه و بيان از منظر شهيد مطهري

 

«الرّحمن، عَلَّمَ القُرآن، خَلَقَ الإنسان، عَلَّمَهُ البَيان»[1]

آزادی و اقسام آن

«هر موجود زنده اي كه مي‌خواهد راه رشد و تكامل را طي كند، يكي از احتياجاتش آزادي است»[2] و در اين ميان انسان و رشد و پرورش او نيازمند برخورداري از آزادي و مواهب آن است. «انسان هاي آزاد انسان هايي هستند كه با موانعي كه در جلوي رشد و تكاملشان هست مبارزه مي‌كنند. انسان هايي هستند كه تن به وجود مانع نمي‌دهند»[3]

آزادی اجتماعی

«انسان، گذشته از آزادي هايي كه گياهان و حيوانات به آن نيازمندند، يك سلسله نيازمندي هاي ديگري هم دارد كه ما آن را به دو قسم تقسيم مي‌كنيم، يك نوع آزادي اجتماعي است.

ادامه نوشته

جلال؛ غربزدگی و روشنفکران

غرب زدگی
 ديدگاه آل احمد در باره غرب زدگي را شايد بتوان برجسته ترين نمود انديشه اجتماعي او دانست. او در ايران بيش از همه با کتاب «غرب زدگي» خود معروف شد و اين کتاب از جمله کتاب هاي بحث برانگيز در چند دهه اخير شد.
نگاه جلال به غرب عموما آسيب شناختي است و از منظر ورود غرب به ايران و آسيب هايي که ايران از اين ميهمان ناخوانده نصيب اش شده است، به تحليل اين مساله مي پردازد. جلال عموما غرب را در اين کتاب از منظر اقتصادي معرفي مي کند يعني: «شامل همه ممالکي است که قادرند به کمک ماشين مواد خام را به صورت پيچيده تري در آورند و همچون کالايي به بازار عرضه کنند.»( غرب زدگي، چ چهارم، تهران، نشر فردوس، ص22). او بر اين اساس دنيا را به دو دسته سازنده و مصرف کننده ماشين تقسيم مي کند. مي توان گفت دريچه نگاه آل احمد به غرب بيش از آن که از مبادي هستي شناختي، معرفت شناختي و ارزش شناختي غرب باشد از دريچه توجه به تبعات غرب است. به تعبير ديگر جلال بيشتر متوجه مدرنيزاسيون است تا مدرنيته. از همين جاست که مفهوم غرب زدگي شکل مي گيرد: غرب پيشرفته مدرن، سازنده ماشين است و شرق عقب مانده سنتي مصرف کنده ماشين اما ماشين تنها يک وسيله صرف نيست بلکه از خود اقتضائاتي دارد. حرف اصلي جلال اين است که ما نتوانسته ايم شخصيت فرهنگي- تاريخي خودمان را در قبال ماشين و هجوم جبري اش حفظ کنيم؛ ما در مقابل غرب مضمحل شده ايم. جلال در تلاش براي حفظ هويت فرهنگي ايرانيان در قبال هجوم ماشين است و نمي خواهد سنت هاي اجتماعي، قرباني ماشين و ماشينيزم شوند.

ادامه نوشته

مكتب ايران يا مكتب اسلام؟

"اسلام"، "مكتب اسلام"، "ايران" و "مكتب ايران" واژگان و اصطلاحاتي است كه اخيراً بحث‌هاي زيادي را پيرامون خود ايجاد كرده است. اهميت موضوع در آنجاست كه در مباحث مطروحه عموماً گرايشات سياسي با نقد و نظرهاي علمي خلط و در نتيجه آن نوعي سردرگمي در محورهاي مطرح شده حول اين موضوعات به وجود آمده است.

فارغ از جنجال‌هاي به وجود آمده مي‌توان اين‌گونه تفكر را از نقطه نظرهاي متفاوتي نگريست، به طوري‌كه براي بررسي و نقد اين نظريه وجوه مختلف و فرض‌هاي متفاوت درباره‌ي آن را مدنظر قرار داد.

تفكري كه به‌نام مكتب ايران به‌تازگيً از سوي برخي افراد و جريان‌ها تبليغ مي‌شود، شامل وجوه و زوايايي است كه به اجمال به توضيح آن مي‌پردازيم:

1- در بررسي هر اصطلاح و گزاره ابتدا بايد به واژه شناسي آن نظري دقيق داشت تا در اثر عدم تعريف يكسان و به وجود آمدن اشتراك لفظي، موضوع دچار ابهام معنا نشود.

ادامه نوشته

كالبد شكافي رسانه هاي ليبرال غربي

پايه و ساختار رسانه ليبرال، يك رسانه سرمايه داري و خصوصي است. در فلسفه رسانه ليبراليزم سعي مي‌شود سرمايه داري و كاركرد و عمليات رسانه ها به دست شركت‌هاي خصوصي باشد و اين موضوع، خصوصي بودن و به ويژه بازرگاني بودن رسانه هاي ليبرال را پيش مي‌كشد.
داستان توسعة رسانه‌اي كه امروز به نام رسانه ليبرال يا آزادمنش در دنيا و حتي كشور خودمان معروف شده است، به تحولاتي برمي‌گردد كه از قرن 16 تا امروز در رشته‌هاي فلسفي، فكري، اقتصادي و تكنولوژي رخ داده است. رسانه‌هاي جمعي يا رسانه به صورت نوين و مدرن تا قرن 17 وجود نداشت. تا آن دوران، ما از رسانه هاي انساني بيش‌تر صحبت مي‌كرديم. البته رسانه‌هاي جديد مثل هنر چاپ به جوامع معرفي شده بود و در قرن‌هاي پيشين هم صنايع و علوم كتاب‌داري و كتاب‌خانه‌هاي فراوان و حتي شبكه هاي پستي وجود داشته است؛ ولي رسانه به معناي امروزي كه مردم درك مي‌كنند وجود نداشت.
در قرن 16 به بعد در اروپا و سپس در امريكا افكار و فلسفه آزادمنشي يا ليبراليسم شكل گرفت. توسعه فكري در قرن 16 و 17 يك عامل بود. عامل دوم را از قرون 16 و 17 به ويژه قرن 18 مي‌توان به شمار آورد كه ما با انقلاب صنعتي برخورد كرديم. انقلاب صنعتي، تحولي بسيار بزرگ را به وجود آورد و يكي از عواملي كه در موضوع انقلاب صنعتي به رسانه مربوط مي‌شود، تكثير فوق العاده پيام‌ها است. يعني وقتي صنعت را در خدمت رسانه مي‌گذاريم، مي‌توانيم به طور انبوه پيام‌ها را توليد كنيم و همين طور هم شد.
عامل سوم در قرن 18 و 19، عامل سرمايه داري بود. اين سيستم كاپيتاليزم يا سرمايه داري سنگين و بزرگ امروز تا قبل از قرون 17 و 18 وجود نداشت. عامل مهم ديگر كه در قرن 18 و 19 تا اوايل قرن بيستم ادامه پيدا كرد و امروز هم مشاهده مي‌كنيم و تاكنون در غالب نظام ها و سيستم هاي ديگر بر سيستم جهاني حكومت مي‌كند، مسأله استعمار است. وقتي شما اين عوامل را با هم ارتباط مي‌دهيد، مي‌بينيد پايه‌هاي رسانه هاي امروز را تشكيل مي‌دهند.

ادامه نوشته

آيا تلويزيون يك دين جديد است؟

نويسنده:آنت كوپر/ ترجمه: احمد شاكرنژاد

درآمد مترجم

متن زير معرفي نوشتاري است كه در زمينه‌ي دين و ارتباطات نگاشته شده و در آن مسئله‌اي مربوط به قرن حاضر، يعني نسبت به دين و رسانه طرح شده است. مولف اين نوشتار از افرادي است كه سخناني جديد در اين حوزه دارد و نسبت دين و رسانه را به دقت موشكافي كرده و در كنار تحليل‌هايي در اين خصوص، آفات آن را بر شمرده است. از جمله‌ي اين آفات مواردي چون تبديل شدن تلويزيون به دين مردم، جايگاه قدسي يافتن آگهي‌هاي بازرگاني، فروختن معنويت از طريق رسانه، درست به كار نگرفتن اين ابزار توسط متوليان دين و … است. اين مولف يعني كويينتين جي. شولتز، (1) استاد رشته‌ي ارتباطات در كالج كالوين، كتب و مقالات بسياري در اين باره نوشته كه مي‌توان به مواردي از آن اشاره كرد: ارتباطات به منزله‌ي يك دين؛ (2) رسانه، پست مدرنيته و مسيحيت؛ (3) مسئله‌ي خدا در علم ارتباطات؛ (4) ايمان، تعليم و تربيت و تكنولوژي ارتباطات؛ (5) تكنيك در وراي ايمان؛ (6) پيوستگي پريشان اونجليست‌ها با رسانه؛ (7) درام تلويزيوني به منزله‌ي متني مقدس؛ (8) تلويزيون سكولار به منزله‌ي ديني عامه‌پسند؛ (9) بررسي و تحليل تله ونجليسم؛ (10) سياست‌هاي پخش برنامه‌هاي ديني (11) و ...

ادامه نوشته

رمضان و روزه در اشعار حافظ شيرازي

از جمله مباحث قرآني كه در اشعار حافظ شيرين سخن خوش نشسته و چون نگين انگشتري، شعرش را زينت بخشيده است مفاهيمي چون: رمضان، روزه و شب قدر است كه از جمله زيباترين ابيات در ديوان حافظ را شامل مي شود. «حافظ از روزه همانند نماز غالباً به طنز و از پايان گرفتن ماه روزه به شادي ياد مي كند.»(1) و اين همان مبارزه منفي است كه با رياكاران و روي آوردن به روح دعا، عبادت، نيايش و به طور كلي همه اعمال ديني است.
او قدر و منزلت روزه و رمضان را مي داند و به نيكي دريافته كه از كرامت اين ماه است كه چشم حقيقت بين او گشوده خواهد شد و به عوالم بالاتر راه خواهد يافت از اين رو مي گويد:
روزه هر چند كه مهمان عزيز است اي دل
صحبتش موهبتي دان و شدن انعامي
او با اشراف به تبعات و دستاوردهاي اين ماه، هم كيشان و رندان و اهل باطن را فرا مي خواند كه فرصت ماه شعبان را ارج نهاده خود را براي رسيدن ايام ماه رمضان آماده كنند.
ماه شعبان منه از دست قدح كاين خورشيد
از نظر تا شب عيد رمضان خواهد شد

ادامه نوشته

پیام هایی به مناسبت روز خبرنگار

رسانه سازان

از دورترین زمان‏ها تا کنون بشر برای آگاهی و دست یافتن به اطلاعات آنچه پیرامون او می‏گذرد به اموری دست یازیده است تا نسبت به تحقّق این خواسته اقدام کند و در این راه نیز از ابزار و امکانات مختلفی نیز مدد جسته است که از آن جمله می‏توان به بهره‏گیری از «رسانه‏ها» اشاره کرد. امّا مهمتر از مقوله رسانه‏ها، مسئله رسانه سا زان است که خبرنگاران از آن جمله‏اند.

رسالتِ خطیر خبرنگاری

«خبرنگاران» رسالتِ خطیری بر عهده دارند، زیرا ارتباط دائم آن‏ها با هم اقشار و طبقات جامع و نیز زیر نظر داشتن فعالیت‏های مختلف به منظور انعکاس درست و دقیق رویدادها اقتضا می‏کند که «دقّت»، «صراحت» و «صداقت» به عنوان مشخصه‏های یک خبرنگار موفق ـ را به همراه داشته باشد و از سوء استفاده و یا بی‏توجهی نسبت به این حرفه پُر اهمیت اجتناب ورزد.

ادامه نوشته

شاخص هاي اصلي يك خبرنگار موفق

در دنياي کنوني با وجود تکنولوژي هاي ارتباطي پيشرفته و متعدد در امر دستيابي سريع به اطلاعات و منابع مختلف، كسب اطلاعات موثق و قابل اطمينان در مورد وضعيت سياسى، اجتماعى، اقتصادي، امنيتى و.... بشر بسيار دشوار و در عين حال بسيار ضرورى و حياتى است. خبرنگاران از عناصر اساسي اين مهم بشمار مي روند. يک خبرنگار بايد به واقعيت يك رويداد دست يابد و همواره گام به گام حوادث در حوزه كاري خود حركت كند تا تحليل هاي خود را به صورت كامل و رسا ارائه دهد. يک خبرنگار موفق هميشه در انعكاس رخدادها بي طرفانه عمل مي كند؛ چون ذات خبرنگاري مبتني بر بي طرفي است و اينجاست كه خبرنگار با رعايت اين نكته مهم خود را به قوانين ملزم دانسته و در اين مسير به اهداف خود نائل مي شود. علاوه بر اين يک خبرنگار بايد همواره دركسب اعتماد و اعتمادسازي بين خبرنگار، منابع خبري و مردم خود تلاش کند. در جهان حاضر که جوامع در حال تحول و نوزايي هستند قدرت درک، تجزيه و تحليل و پيش بيني حوادث از ديگر مسائل اساسي اين حرفه بشمار مي رود.
امروزه حرفه خبرنگاري يکي از مشاغل ناامن و پردردسر شناخته مي شود. حرفه اي که هر کدام از افرادي از طريق آن امرار معاش مي کنند براي فرداي خود، و امنيت شغليشان نگران بوده و از هيچگونه حاشيه امنيتي برخوردار نيستند.

ادامه نوشته

وبلاگ‌ها و ارتباط آنها با خبرنگاران

نويسنده : آنه سیسیل رابرت

آيا وبلاگ‌ها ابزاري براي استفاده روزنامه‌نگاران جهت گزارش اخبار هستند؟ آيا آنها فرياد و صداي يك شخص و عقايد او در ارتباط با يك موضوع و در نتيجه خارج از حيطه خبرنگاري هستند؟ اين سوالات و پاسخ آنها سبب بروز مباحث فراوان بين روزنامه‌نگاران آن‌لاين شده زيرا CNN خبرنگاري به نام كوين سايتز را از ارسال اخبار و تصاوير مروبط به جنگ از طريق وبلاگ شخصي خود بازداشته است. او در بخش شمالي كشور عراق مشغول تهيه و گزارش بود.
ايجاد كردن يا نكردن وبلاگ مساله اصلي است. اين مباحث نه تنها سبب انتشار اخبار مشروحه در وبلاگ‌هاي ديگر شد بلكه نشريات موجود را به دو گروه مشخص و كاملا متفاوت تقسيم كرد.
برخي از نشريات بسيار معروف- از جمله MSNBC، فاكس نيوز و ...- از وبلاگ به عنوان روشي نوين براي خبرنگاران ياد مي‌كنند. آنها از ايجاد وبلاگ به وسيله گزارشگران و مقاله نويسان خود حمايت كرده و آنها را در سايت خبري خود قرار داده‌اند.

ادامه نوشته

بنيان های فرهنگ و هويت ايرانی اسلامی

معناي لغوي فرهنگ

كلمه فرهنگ همچون ساير كلمات در ادبيات كشورها، داراي معناي خاص خود است. فرهنگ در ادبيات فارسي به معناي ادب، تربيت، دانش، علم، معرفت، آداب و رسوم، مجموعه علوم و معارف و هنرهاي يك قوم است.فرهنگ، واژه اي فارسي و مركب از دو جزء «فر» به معناي پيش و «هنگ» است كه به مفهوم كشيدن و قصد و آهنگ مي باشد و از فرهيختن اشتقاق يافته است، كه در معناي گوناگوني، مانند دانش، دانايي، خرد، معرفت، حرفه و هنر، ادب و... به كار رفته است و در اصطلاح ماهيت، هويت و موجوديت يك ملت را فرهنگ مي نامند.

تعريف فرهنگ

فرهنگ مقوله اي بسيار گسترده است، از اين رو جامعه شناسان، مردم شناسان، اقتصاددانان توسعه و سياستگذاران و برنامه ريزان فرهنگي درباره تعريف جامع و كامل آن اتفاق نظر ندارند و هر يك تعريف خاص از آن ارايه داده اند.

ادامه نوشته

والت ديزني و صهيونيسم بين الملل

تداوم سياست دولت آمريكا مبني بر كنترل نكردن صنعت ارتباطات نه تنها منجر به افزايش رقابت نشده، بلكه سبب ادغام شركت‌هايي شده كه با به وجود آوردن غول‌هاي رسانه‌اي, محصولات چند ميليارد دلاري توليد مي‌كنند. اين غول‌هاي رسانه‌اي با سرعت به رشد خود ادامه مي‌دهند و طي دهة 1990 به لحاظ گستردگي تقريباً سه برابر شده‌اند.مي توان به شهروندان آمريكايي گفت كه هرگاه تلويزيون تماشا مي‌كنيد ـ چه از شبكة محلي يا از شبكة كابلي و ماهواره‌اي ـ ، هرگاه در خانه يا سينما به تماشاي يك فيلم مي‌نشينيد، هر گاه به راديو يا موسيقي گوش مي‌دهيد, هرگاه روزنامه، مجله يا كتابي مي‌خوانيد, مطمئن باشيد كه آن محصول به واسطة يكي از اين ابر كمپاني‌هاي رسانه‌اي تهيه يا پخش شده است.

يكي از مهم ترين كمپاني هاي توليد فرآورده هاي فرهنگي در آمريكا ، ابر رسانه والت ديزني است.دومين غول بزرگ رسانه‌اي با درآمد 23 ميليارد دلاري در سال 1997, شركت والت ديزني است.

ادامه نوشته

مدرنيسم و پست‌ مدرنيسم

خلاصه: مكاتب مختلف فكري و هنري غرب را در يك تقسيم‌بندي كلي مي‌توان به دو دسته تقسيم كرد: نخست مدرنيسم (نوگرايي) وديگري پست مدرنيسم (ناباوري به وجود حق مطلق).

مدرنيسم

الف) مفهوم وماهيت
اصطلاح « مدرن‏» از ريشه‏ى لاتين [Modo] اقتباس گرديده است. اين واژه در ساختار اصلى ريشه‏اى خود به مفهوم « به روز بودن‏» و يا « در جريان بودن‏» است. چنين مفاهيم و مضامينى بيان‏گر تمايزى است كه امور و پديده‏هاى مدرن نسبت‏به امور كهنه و قديمى، يا امور به وقوع پيوسته در دوران گذشته دارد. مدرنيسم (1) از نظر لغت به معني امروزي بودن،معاصر بودن،در زمان حال زندگي كردن ، به آخرين مدها ومدل‌ها توجّه‌ كردن ، انديشه ، شخصيّت و يا عمل مدرن؛ وطرفداري از ايده‌ها، عملكردها و يا استانداردهاي مدرن است.(2) مدرنيسم از نظر اصطلاح عبارت است از تلاش براي بازسازي جهان بدون توجه به قوانين الهي.(3)
فرهنگ پيشرفته‏ى واژگان آكسفورد، اصطلاح مدرنيسم را به عنوان « نماد انديشه‏ها و شيوه‏هاى نوينى به كار برده كه جايگزين انديشه‏ها و شيوه‏هاى سنتى گرديده و همه‏ى جوانب و زمينه‏هاى زندگى فردى و اجتماعى انسان غربى ، به ويژه جنبه‏هاى مرتبط با دين ، معرفت دينى ، هنر و زيبايى او را در بر گرفته است.»‏

ادامه نوشته

هميشه پاي يك يهودی در ميان است

 

در رسانه هاي دنيا و مخصوصا رسانه هاي آمريكا چه مي‎گذرد؟

در سال هاي اخير هميشه اين شگرد رژيم صهيونيستي بوده ؛ آن‎ها قبل از شروع حملات ، براي فشار بر دولت قانوني حماس سعي مي كنند علاوه‎ بر محاصره كامل غزه، با شگردهاي گوناگون و به راه انداختن جنگ رواني، مردم فلسطين را منفعل و از حمايت حماس منصرف كنند تا عقبه مردمي مقاومت خالي بماند.
وقتي خلبان‎هاي اسراييلي صدها بمب را بر سر مردم نوار غزه مي‎ريزند، يا تانك‎هاي مركاوا منازل آن‎ها را هدف قرار مي‎دهند، بلافاصله دستگاه تبليغاتي آن‎ها براي كمرنگ نشان دادن جنايات سربازان خود و رودررو قرار دادن مردم با دولت حماس، از مقصر بودن نيروهاي مقاومت دم مي‎زنند و مكرر اين خبر را مخابره مي‎كنند.
رسانه‎هاي صهيونيستي در جهان سعي مي‎كنند در جهت‎دهي و هدايت خبري اين جنايات، به نحوي عمل كنند كه سربازان اسراييلي حاضر در معركه، و سياست‎مداران و حاميان صهيونيسم در پشت ميزهاي مذاكره، تلفات و امتيازات بيشتري از مسلمانان بگيرند و راحت‎تر خواسته‎هاي خود را بر آنان تحميل كنند.

ادامه نوشته

گذار از اوقات فراغت سنتی به صنعتی

براي بررسي تغييرات نحوه‌گذران اوقات فراغت در خانواده‌هاي شهر تهران طي سه نسل، عنوان پايان‌نامه كارشناسي ارشد منوچهر اشرف ‌الكتابي است، كه با راهنمايي دكتر باقر ساروخاني و حمايت دانشگاه تهران انجام شده است.

جامعه آماري اين تحقيق شامل سه گروه است؛ نخست كليه خانواده‌هاي ساكن در هر يك از مناطق 22 گانه شهر تهران كه سن سرپرست خانواده يا همسر او 70-45 سال باشد، دوم والدين روساي خانواده‌هاي مذكور و والدين همسران آنان (پدر و مادر شوهر- پدر و مادر زن) و سوم آخرين فرزندان متأهل خانواده‌هاي مذكور و همسران آنها (پسر و عروس- دختر و داماد) هستند.

در جريان تعيين نمونه‌هاي مورد نظر در مرحله اول خانواده حتي بايد داراي حداقل يك فرزند دختر يا پسر باشد. نسبت اين نوع خانواده‌ها به كل خانواده‌هاي ساكن شهر تهران 34 درصد است. با ورود جامعه آماري سوم يعني حداقل يكي از فرزندان (دختر يا پسر نسل سوم) پاسخگويان كه ازدواج كرده‌اند، بديهي است.

 

ادامه نوشته

شخصيت شناسي تاريخي زينب‌کبری(س) در کلام سيد منيرالدين هاشمي

سید منیرالدین حسینی الهاشمی بنیانگذار فقید دفتر فرهنگستان علوم اسلامی قم در نوشتاري به ارائه مدلی برای شخصیت شناسی انسان های تاریخ ساز با تاکيد بر شخصيت شناسي حضرت زينب سلام الله عليها پرداخته است که به مناسبت ميلاد آن بانوي صبور به پيشگاه ايشان تقديم مي شود.

مقدمه
این بحث درباره‌ی وجود مبارک حضرت زینب کبری(س) است که از یک مقدمه و دو بخش تشکیل می‌شود. در مقدمه، مدل شناسایی شخصیت تاریخی را به صورت عام بیان می‌کنیم. در دو بخش دیگر هم، یک بخش درباره‌ی شناسایی تأثیر شخصیت تاریخی حضرت زینب کبری(س) است. بخش دوم هم ارزیابی پیامد فعالیت‌های این شخصیت تاریخی است.

مدل شناسایی شخصیت تاریخی از سه عنصر تشکیل می‌شود:

الف ـ عوامل درون‌زا.
ـ استغنای روانی؛
ـ استعلای آرمانی؛
ـ استقامت اجرایی؛

ادامه نوشته

مناجات شهید چمران

خدایا
عذر میخواهم از این که بخود اجازه میدهم که با تو راز و نیاز کنم
عذر میخواهم که ادعا های زیاد دارم در مقابل تو اظهار وجود میکنم
در حالی که خوب میدانم وجود من زائیده ی اراده من نیست و بدون خواسته ی تو هیچ و پوچم ,
عجیب آنکه
از خود میگویم
منم میزنم
خواهش دارم و آرزو میکنم

خدایا...

تو مرا عشق کردی که در قلب عشاق بسوزم
تو مرا اشک کردی که در چشم یتیمان بجوشم
تو مرا آه کردی که از سینه ی بیوه زنان و دردمندان به آسمان صعود کنم
تو مرا فریاد کردی که کلمه ی حق را هر چه رسا تر برابره جباران اعلام نمایم
تو تار و پود وجود مرا با غم و درد سرشتی
تو مرا به آتش عشق سوختی
تو مرا در توفان حوادث پرداختی , در کوره ی غم و درد گداختی
تو مرا در دریای مصیبتو بلا غرق کردی
و در کویره فقر و حرمان و تنهائی سوزاندی.

ادامه نوشته

مهندسی فرهنگی و چالش‌های فراروی آن

آيا شاکله فرهنگ ايراني - اسلامي در بستري نوين جريان يافته است ؟

آيا بذر سخنان مقام معظم رهبري پيرامون مهندسي فرهنگ به بارنشسته و صورت محقق به خود يافته است ؟

آيا سُنبه فرهنگ داخلي آنقدر پر زور شده است که بتواند امواج تعارض افکن فرهنگ مهاجم را در خود امحاء نمايد ؟

شايد پسنديده تر آن باشد که تنها به طرح چند سئوال فوق بسنده نموده و در پي پاسخگويي نيز نباشيم که ديدن چنته اي نه چندان پرو پيمان از دستاورد موجود نماياننده تلاش هايي جسته و گريخته و فاقد انسجام ، برنامه و طراحي انديشمندانه در اين‌خصوص مي باشد.

      واقعيت آن است که آنچه امروز در معرض ديد و قضاوت نقادانه و ژرف انديشانه قرار گرفته تنها تصوير اسکلت و چارچوبي ناقص از منويات رهبري در مطرح نمودن موضوع راهبردي «مهندسي فرهنگي» است. بازنگري نوشتارها و گفتارهاي موجود پيرامون موضوع مهندسي فرهنگي، گوياي اين واقعيت است که تاکنون بار مباحث تئوريک و مفهوم شناسي بر وجه اجرايي آن تغليب داشته است. و بيش از اين حرکتي فرا رونده که ناظر به عملياتي شدن مضامين مطرح شده باشد به چشم نمي خورد.

ادامه نوشته

امام، احیاگر اندیشه حکومت دینی

جمهوري اسلامي ايران دهه سوم عمر خود را نيز به پايان نزديک مي بيند. نظامي که با آرمان هاي امام راحل، بزرگترين و پيشتازترين مرجع شيعي در قرون معاصر، با جسارتي مثال زدني و عزمي بي بديل در برپايي اسلام ناب محمدي، و با حضور مجاهدت هاي ايرانيان مسلمان به بار نشست. ايرانياني که در طول تاريخ سده هاي گذشته، همواره آرزوي برپايي حکومتي برخواسته از نهادهاي فرهنگي و ديني را در خاطر خود داشتند و در نهضت هاي متأخر مانند مشروطه به بارزترين شيوه ها اين تمنا را در دل خاورميانه و شرق جهان پيش از هر ملتي فرياد کردند.
امروز و در اين برهه تاريخ و در جايي که ما ايستاده ايم، مي توان نگاهي ژرف را از دل يکي از خرده نظام هاي اساسي و بنيادي جمهوري اسلامي، به فردا و ديروز جامعه و حکومت ايران سامان داد. دانشجو و نهاد دانشگاهي، در تمامي اين دوران و در تک تک روزهاي نهضت ترقي خواهانه ملت براي نيل به بستري سياسي و فرهنگي برخواسته از هويت ايراني و اسلامي، نقشي اساسي را ايفا نموده است. اين نقش در سال هاي دورتر به عنوان پل ارتباطي سنت و تجدد در ايران و در جهت آشنايي فرهنگ ديرپاي اسلامي و ايراني، خود را نشان مي داد و در سال هاي نزديکتر علاوه بر به دوش کشيدن اين رسالت هميشگي، به رسالت نقش آفريني در حکومت جمهوري اسلامي و توليد و در برگيري انسان هاي انديشه ساز و تقوا پيشه براي سامان فرداي ايران نيز دست زده است.

ادامه نوشته

بررسي آرا و اندیشه های امام (ره) در مورد جوانان

نقش تعیین کننده جوانان در سرنوشت جوامع مختلف و تحولات و جهت گیری هایی که این جوامع در طول حیات اجتماعی شان پیدا می کنند انکار ناپذیر است. قرآن کریم نیز از نقش جوانان و تأثیر نیروی فیاض جوانی در بوجود آوردن وقایع بزرگ تاریخی به صراحت سخن گفته است. داستان ابراهیم و نمرود، یوسف و زلیخا، موسی و دختران شعیب، داود و جالوت، لقمان و فرزندش، مریم و عیسی، اصحاب کهف و … به خوبی ارزش نیروی جوانی را در مقابله با شیطان درون و برون انسان و مقاومت و پایمردی در برابر طاغوت ها، کجی ها، انحرافات و بحران های مختلف تبیین و تشریح کرده است.
سیره عملی پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) نشان می دهد که توجه به جوان به عنوان نسل تأثیرگذار، پر تحرک و نوخاسته، هیچ گاه نباید دستخوش فراموشی گردد؛ زیرا بیش از هر قشر و گروهی، جوانان مخاطبان وحی و عدالت خواهی اسلام بوده اند.
به مدد جوانان بود که دین با جامعه در تقویم تاریخ، پیوندی جاودانه و زوال ناپذیر حاصل کرد و بر سرنوشت ملت ایران تأثیر نهاد.
این مقاله به بررسی آرا و اندیشه های امام راحل در باره جوانان می پردازد.

ادامه نوشته

حجب و حجاب

17 دی ماه سال 1314 یادآور یک واقعه مهم در تاریخ معاصر کشور است؛ یادآور مبارزات علیه حجاب و تلاش برای بی عفتی زنان. این تلاش ها توسط کسانی صورت گرفت که با خود و با هویتشان و فلسفه حجاب ناآشنا و بیگانه بودند.
رضاشاه به خاطر تحول در فرهنگ و سنت جامعه و در جریان مدرن سازی و تلاش برای تجددگرایی گام هایی برای تغییر پوشش برداشت و اقداماتی در این زمینه انجام داد. از جمله این موارد قانون اجباری شدن لباس متحدالشکل بود که در تاریخ 6 دی ماه 1307 به تصویب شورای ملی آن زمان رسید. همچنین اجباری شدن کلاه پهلوی و ممنوع شدن استفاده از عبا و عمامه برای روحانیون، از برنامه های آن دوران بود. اجرایی شدن این برنامه ها و به دنبال آن کشف حجاب به طور رسمی در پی سفر چهل روزه شاه به ترکیه در خرداد و تیر سال 1313 و دیدن کشف حجاب آن کشور آغاز شد که متأسفانه عوارض آن تا به امروز باقی مانده است.
به راستی باید پرسید حجاب چیست؟ جایگاه عفاف کجاست؟ چرا برای عده ای مایه آرامش است و برای گروهی مایه عذاب؟! شاید بتوان گفت پاسخ به این سؤالات را بایستی از درون خود جستجو کنیم. اینکه آدمی در راه کمال است و باید از این موانع زندگی به سلامت گذر کند و صبر و اندیشه را توشه راه خود قرار دهد.

ادامه نوشته

معانى عقل در فرهنگ‌هاى فلسفي

عقل در لغت به معنى منع و نهى است، از اين جهت به اين نام خوانده شده است که شبيه افسار شتر است. زيرا عقل صاحب خود را از عدول از راه درست باز مى‌دارد همان طور که “عقال” افسار شتر از بدى‌ها باز مى‌دارد.
“عامه مردم عقل را به سه معنى به کار مى‌برند: اول - به معنى وقار و هيئت انسان: پس تعريف آن، اين است که عقل انسان، را در گفتار و حرکات و سکنات و اختيار محدود مى‌کند.
دوم - به احکام کلى‌اى اطلاق مى‌شود که انسان اکتساب مى‌کند. پس تعريف آن اين است که عقل عبارت از مجموعه معانى‌اى است که در ذهن گرد آمده و همچون مقدماتى است که اغراض و مصالح توسط آن ادراک مى‌شود.
سوم - به معنى صحت فطرت اوليه‌ در انسان است. پس تعريف آن، اين است که عقل قوه‌اى است که به خوبى و بدى و نقص و کمال اشياء را درک مى‌کند.

ادامه نوشته

نمادهای قوم يهود

درتحليل نمادهادقت کنيدکه محل  و جايگاه سمبل در

تحليلش بسيارمهم است.ممکن است عوض شود.

در کل جهان 13 ميليون يهودي وجود دارد و يهوديان با توجه به انديشه هاي نژاد پرستانه خود و براي غلبه بر جهان به تضعيف ديگران و قوي کردن خود پرداختند ؛ يک راه براي رسيدن به اين هدف استفاده از نمادها ي و سمبل ها در کلمات ، حرکات ، پوشش و بعضي جريانها بود ، نشانه هايي که خود بفهمند و ديگران نتوانند از آن درکي داشته باشند که ماحصل آن همبستگي بيشترشان ، جدا ساختن آنها از غير يهوديان و خلوص فرهنگي بود از جمله آن نماد ها عبارت بوده اند از :

کلمه اتحاد ، متحد و متحده
در راستاي اين نماد در اواخر قرن 19 قبل از کنگره بال مدارسي ويژه دانش آموزان يهودي در همه کشور با همين نام شکل گرفت ، که ابتدا در فرانسه مدارس آليانس ( به معناي اتحاد ) براي اولين بار تاسيس و سپس در ساير کشورها نيز به سرعت منتشر شد در ايران نيز مدارسي با نام اتحاد شکل گرفت که محل تشکيل آن در خيابان اورت و خيابان کُهِن در منطقه يهودي نشين در ابتداي خيابان دماوند بود

ادامه نوشته

بازی‌های رايانه‌ای از‌جنس آخرالزمان

تاريخچة بازي‌هاي رايانه‌اي به اوايل دهة 60 ميلادي برمي‌گردد. «استيو راسل» از دانشجويان دانشگاه MIT در سال 1962 نخستين بازي رايانه‌اي را به نام «جنگ فضايي» (Space War) طراحي کرد. داستان بازي، دربارة جنگ سفينه‌اي بود که شما بايد ضمن کنترل آن به سفينة مقابل حمله و آن را نابود مي‌کرديد. بعد از آن، شرکت «آتاري» در 1972 بازي تنيس روي ميز به نام «پَنگ» را روانة بازار کرد.
اشاره: صنعت بازي‌هاي رايانه‌اي به يکي از پرسودترين صنايع براي توليدکنندگان و پرطرفدارترين سرگرمي‌ها براي بسياري از افراد در سطح دنيا تبديل شده است. امروزه به علت ويژگي‌هاي خاصّ بازي‌هاي ويديويي به شواليه‌هاي مجازي، جذّاب و قدرتمندي در راستاي ناتوي فرهنگي و جنگ صليبي غرب عليه جهان اسلام بدل شده است. در اين مبحث سعي خواهيم کرد به بازي‌هاي رايانه‌اي با محوريت آخرالزمان بپردازيم.
پيش‌گويي دربارة آينده همواره يکي از دغدغه‌ها و دل‌مشغولي‌هاي بشر بوده و در طول تاريخ انگيزه‌هاي مختلفي باعث شده که انسان‌ها به پيش‌گويي دربارة رويدادهايي بپردازند که در آيندة دور يا نزديک واقع مي‌شود. در اين ميان پيش‌گويي دربارة حوادث آخرالزمان از جايگاه و اهميت خاصي برخودار بوده و اقوام و ملل گوناگون با همة اختلافي که در باورها و اعتقادات خود داشته‌اند، به موضوع آخرالزمان و رويدادهاي اين عصر توجّه جدّي کرده‌اند.

ادامه نوشته

شواليه های رايانه ای ناتوی فرهنگي

رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای در جمع دانشگاهیان و دانشجویان استان سمنان با اشاره ناتوی فرهنگی فرمودند:
«باندهای بین المللی زر و زور که برای تسلط بر منافع ملتها سازمان نظامی ناتو را تشکیل داده بودند ، اکنون برای نابودی هویت ملی جوامع بشری و تحقق بیشتر اهدافشان درپی تشکیل «ناتوی فرهنگی» هستند تا با استفاده از امکانات زنجیره ای ، متنوع و بسیار گسترده رسانه ای، سررشته تحولات سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی کشورها و ملتها را به دست بگیرند که باید هشیارانه این مساله را زیر نظر داشت».(1)
همچنین مقام معظم رهبری در بررسی ماهیت ناتوی فرهنگی به محورهای زیر اشاره نمودند.
-کنترل تحولات جهانی به دست صهیونیسم و سرمایه داری جهانی به عنوان خطرجدی
-تشکیل سازمان فرهنگی برای نابودی هویت ملی جوامع بشری
-استفاده از امکانات زنجیره ای متنوع و بسیار گسترده رسانه ای برای تحقق اهداف
-به دست گرفتن سه رشته تحولات سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی کشورها و ملت ها با تسلط بر رسانه ها.

ادامه نوشته